Τα σιταροχώραφα και τα λιβάδια στους τόπους NATURA του Κιλκίς είναι τόποι μεγάλης αξίας για την βιοποικιλότητα, όχι βάσεις για φωτοβολταϊκά

Τα σιταροχώραφα του Κιλκίς δίνουν το στάρι μας. Είναι επίσης οι χώροι διατροφής των κιρκινεζιών και οι χώροι που ζουν οι πεδινές πέρδικες, οι γαλιάντρες και οι λιβαδόκιρκοι. Σήμερα μετατρέπονται σε φωτοβολταϊκά με γρήγορους ρυθμούς. Ακόμα και μέσα σε τόπους Natura. Καταλαμβάνονται μεγάλες εκτάσεις και με τοξικά χημικά ραντίζεται η βλάστηση για να μην καλύψει τα πάνελ.

Μετά την ΖΕΠ Έλους Ατζάν, επιχειρείται να δοθεί άδεια για μεγάλης έκτασης Φωτοβολταϊκά και στην ΖΕΠ Ανθοφύτου.

Αν μας ενδιέφερε πραγματικά η διατήρηση της βιοποικιλότητας θα απαγορεύονταν οι μεγάλης έκτασης εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών στου τόπους Natura και σε ακτίνα 1 χλμ από αυτές. Θα σχεδιάζαμε και θα χωροθετούσαμε διαφορετικά.

Για την ιστορία παραθέτω ένα κείμενο από το περιοδικό της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, του 1997. Η έρευνα έγινε το 1996 κατά την έρευνα για τους Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά στην Ελλάδα, οι περισσότερες από τις οποίες χαρακτηρίστηκαν στην συνέχεια ως Ζώνες Ειδικής Προστασίας για την Ελλάδα.

Δυστυχώς δεν υπάρχει συστηματική παρακολούθηση και παρέμβαση για τις θέσεις φωλιάσματος του λιβαδόκιρκου, σαν αυτή που περιγράφεται στην συνέχεια. Αντιθέτως σε άλλες χώρες, όπως η Ισπανία, γίνεται συστηματική προσπάθεια και προβλέπεται αποζημίωση στους αγρότες. Το σημαντικότερο όμως εκεί είναι ότι υπάρχει σύστημα καταγραφής και παρακολούθησης. Είναι απαραίτητο να υπάρξει κάτι παρόμοιο σε Κεντρική και Δυτική Μακεδονία όπου το είδος φωλιάζει εντός και εκτός τόπων Natura.

Το κείμενο του 1997:

Προσπάθεια της Ορνιθολογικής για διατήρηση φωλιάς λιβαδόκιρκου

Μια από τις δράσεις για την διατήρηση των πουλιών είναι η προστασία των θέσεων αναπαραγωγής τους. Σε πολλά είδη και ιδιαίτερα στα σπανιότερα η ενόχληση στις θέσεις αναπαραγωγής αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους. Πολύ συχνά τα πουλιά αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την φωλιά ενώ έχει αρχίσει η διαδικασία της κατασκευής της φωλιάς οπότε πιθανά να μετακινηθούν σε άλλη θέση. Στις περιπτώσεις όμως όπου έχουν αρχίσει να κλωσάνε ή έχουν ήδη εκκολαφθεί οι νεοσσοί η ενόχληση οδηγεί σε αναπαραγωγική αποτυχία.  

Αυτό το πρόβλημα αντιμετωπίζει στην χώρα μας ο Λιβαδόκιρκος. Αυτό το αρπακτικό κατασκευάζει την φωλιά του στο έδαφος, πάνω σε χαμηλή βλάστηση ή καλάμια και συχνά μέσα σε σιταροχώραφα. Η ανθρώπινη πρόσβαση είναι εύκολη,  σε τέτοια περιβάλλοντα, και τρομάζει τους γονείς οι οποίοι εγκαταλείπουν την φωλιά με τα αυγά ή τους νεοσσούς. Συχνά επίσης ο θερισμός, που σήμερα γίνεται με μηχανικά μέσα, λίγο πριν το μεγάλωμα των νεοσσών, οδηγεί σε άμεση θανάτωση τους μέσα στην φωλιά από την αλωνιστική μηχανή. Αλλά και στην περίπτωση που η φωλιά εντοπιστεί από τον οδηγό της μηχανής και αποφευχθεί η καταστροφή της,  η απογύμνωση του περιβάλλοντος χώρου από την βλάστηση κάνει ευκολότερη την πρόσβαση ανθρώπων, σκύλων και άγριων ζώων με συνέπεια την ενόχληση ή και την αρπαγή των νεοσσών. Τέτοια παραδείγματα είχαμε στο παρελθόν στην Δυτική Μακεδονία όπου συγκεντρώνεται και ο μεγαλύτερος ελληνικός πληθυσμός λιβαδόκιρκου.  

Μια ευχάριστη έκπληξη για τους ερευνητές πεδίου (Δ. Μπούσμπουρας & Β. Hallmnann)  αποτέλεσε ο εντοπισμός του είδους και στην λίμνη Πικρολίμνη του Κιλκίς.

Μετά από επίμονο ψάξιμο καταφέραμε να εντοπίσουμε την μία φωλιά σε σιταροχώραφο. Διαπιστώσαμε ότι περιείχε 4 νεοσσούς και απομακρυνθήκαμε για να μην ενοχλήσουμε τους γονείς.

Εδώ όμως τα πουλιά έχουν να αντιμετωπίσουν δύο σοβαρά προβλήματα: Το παράνομο κόψιμο των άγριων καλαμιών την Άνοιξη σε υγροτοπική θέση από κτηνοτρόφο της περιοχής και ο θερισμός ο οποίος, καθώς η περιοχή βρίσκεται σε χαμηλότερο υψόμετρο, γίνεται νωρίτερα από όλες τις άλλες περιοχές αναπαραγωγής του είδους στην Ευρώπη.

Μετά από επικοινωνία με τον πρόεδρο της κοινότητας Μικροκάμπου και τον ιδιοκτήτη του χωραφιού συμφωνήθηκε να παραμείνει αθέριστο ένα τμήμα γύρω από την φωλιά και να καθυστερήσει όσο το δυνατόν ο θερισμός του συγκεκριμένου τμήματος. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την διατήρηση της φωλιάς και πιστεύουμε ότι το τελικό αποτέλεσμα ήταν θετικό.

Η Ορνιθολογική θέλει να ευχαριστήσει τον πρόεδρο της κοινότητας Μικροκάμπου κ. Καλπάκη Θεόδωρο και τον ιδιοκτήτη του χωραφιού για την κατανόηση και την βοήθειά τους. Ελπίζουμε ότι την επόμενη χρονιά θα έχουμε την δυνατότητα για πληρέστερη ενημέρωση των κατοίκων αλλά και για μια συστηματικότερη προσπάθεια για την προστασία και ανάδειξη του περιβάλλοντος στην περιοχή της Πικρολίμνης.

Δημήτρης Γ. Μπούσμπουρας

Φωτογραφίες: Πάνω θηλυκός και κάτω αρσενικός λιβαδόκιρκος