Αποτυχία αναπαραγωγής του καλαμοκανά και άλλων υδροβίων πουλιών στην Γιάλοβα. Βίντεο φωλιάς λίγες ώρες πριν την καταστροφή της.

Οι φωλιές του καλαμοκανά στον υγρότοπο της Γιάλοβας κατακλύστηκαν από νερά.

Γίναμε μάρτυρες της αποτυχίας μέσα σε μία ημέρα.

Το μεσημέρι της 18/6/2021 κινηματογράφησα μια φωλιά όπου υπήρχαν 3 τουλάχιστον αυγά, όπως φαίνεται στο τέλος του βίντεο.

Το απόγευμα όμως η στάθμη του νερού στον υγρότοπο είχε ανέλθει και η φωλιά είχε κατακλυστεί από το νερό. Πρόκειται για ένα σοβαρό πρόβλημα για τους καλαμοκανάδες και πολλά άλλα υδρόβια πουλιά.

Η διακύμανση της στάθμης μέσα στην περίοδο της αναπαραγωγής μπορεί να είναι καταστροφική. Μεγάλη πτώση μπορεί να σημάνει εγκατάλειψη, λόγω πρόσβασης των θηρευτών. Μεγάλη άνοδος μπορεί να σημάνει πλημμύρισμα της φωλιάς. Και τα δύο έχουν συμβεί πολλές φορές στην Γιάλοβα.

Όταν εκπονούσαμε την υδρολογική μελέτη για τον υγρότοπο, το 2011, κατέγραφα τις θέσεις αναπαραγωγής υδροβίων και παρυδάτιων πουλιών. Εκείνη την χρονιά πάνω από 10 φωλιές Καλαμοκανάδων θηρευτήκαν από αλεπούδες, όταν έπεσε η στάθμη και η πρόσβαση στις φωλιές ήταν πλέον πολύ εύκολη.

Και η άνοδος όμως μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στην αναπαραγωγή των πουλιών, όπως είδαμε να συμβαίνει στην Γιάλοβα με τον θαλασσοσφυριχτή. Μετά την καταστροφή των εμποδίων που είχαν τοποθετηθεί, για την κίνηση των οχημάτων (αυτοκινήτων και μηχανών) στις λασπώδεις θέσεις του υγροτόπου, πίσω από την παραλία Βοϊδοκοιλιά, σε θέσεις όπου φώλιαζε το είδος, οι θαλασσοσφυριχτές εγκατέλειψαν τον τόπο αυτόν και προσπάθησαν να φωλιάσουν σε άλλες θέσεις του υγροτόπου. Στις νέες θέσεις όμως η άνοδος της στάθμης κατέκλυσε τις φωλιές. Εδώ και τρία χρόνια οι θαλασσοσφυριχτές δεν φωλιάζουν πλέον στην λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας, αν και συγκεντρώνονται στον υγρότοπο μέχρι την έναρξη της περιόδου αναπαραγωγής.

Τι έγινε φέτος:

Τον Μάϊο του 2021 η πτώση της στάθμης αποκάλυψε τον πυθμένα γύρω από τις θέσεις που είχαν επιλέξει οι καλαμοκανάδες για να φτιάξουν τις φωλιές τους. Έτσι τις εγκατέλειψαν. Ένα πρόσθετο πρόβλημα ήταν ότι η πτώση της στάθμης έκανε πιο εύκολη την προσέλευση των τσακαλιών βαθύτερα στον υγρότοπο. Τα υδρόβια και παρυδάτια πουλιά συγκεντρώνονταν το βράδυ στις θέσεις με βαθύτερο νερό και η αναπαραγωγή απέτυχε για πολλά είδη.

Στην συνέχεια, από τις αρχές Ιουνίου, άρχισε να εισέρχεται νερό από την λιμνοθάλασσα στο εσωτερικό έλος και οι καλαμοκανάδες επανήλθαν στις θέσεις του Μαϊου. Κάποια ζευγάρια έφτιαξαν νέες φωλιές. Η συνεχιζόμενη όμως άνοδος της στάθμης οδήγησε στο να κατακλυστούν ενεργές φωλιές.

Η φωλιά που κινηματογραφήθηκε το πρωί ήταν σε οριακό σημείο. Το απόγευμα είχε ήδη κατακλυστεί και εγκαταλειφθεί. Οι περισσότεροι καλαμοκανάδες είχαν βέβαια εγκαταλείψει τον υγρότοπο. Από 34 πουλιά έμειναν μόνο 9.

Αυτό το ζήτημα, που ταλαιπωρεί τον υγρότοπο δεκαετίες, πρέπει να σταματήσει. Η προσπάθεια αποξήρανσης έχει αποτύχει. Σήμερα πρέπει να καθοριστεί το εποχιακό εύρος διακύμανσης της στάθμης στο έλος και να ρυθμιστεί με την χρήση θηροφραγμών.

Για να διασφαλίζεται φυσικότερη λειτουργία στο εσωτερικό έλος θα πρέπει η στάθμη να βρίσκεται στο μέγιστο της τον Απρίλιο και στην συνέχεια να βαίνει μειούμενη. Θα πρέπει δηλαδή στο τέλος Απριλίου, ει δυνατόν, να κατακλύζεται το σύνολο των υγροτοπικών ζωνών. Στην συνέχεια η στάθμη μπορεί να χαμηλώνει. Τα πουλιά έχουν την δυνατότητα να επιλέξουν τις καλύτερες θέσεις, παραδείγματος χάρη μικρές νησίδες και αναχώματα σε πολύ ρηχά νερά όπως κάνει ο καλαμοκανάς. Μία βραδεία πτώση της στάθμης δεν θα είναι αρνητική.

Αυτή είναι η φυσική κατάσταση σε υγροτόπους που δεν έχουν επηρεαστεί πολύ από τον άνθρωπο. Στην περίπτωση του υγροτόπου της Γιάλοβας είναι επιτακτικό να γίνει επανόρθωση των λειτουργιών, μετά τα τραγικά λάθη που έχουν γίνει στο παρελθόν.

Ας έχουν υπόψη αυτοί που ενδιαφέρονται μόνο για την οικονομία, ότι η διασφάλιση υψηλότερης στάθμης στο τέλος Απριλίου – αρχές Μαΐου εγγυάται μικρότερα προβλήματα δυστροφικών κρίσεων στον υγρότοπο που μπορεί να έχουν πολύ σοβαρές αρνητικές συνέπειες στο σύνολο του υγροτόπου και να οδηγήσει ακόμα και σε μαζική θανάτωση των ψαριών, κάτι που έχει συμβεί στο παρελθόν.

Δημήτρης Γ. Μπούσμπουρας