Jacques Julliard: «Τα δικαιώματα του ανθρώπου κατά της Δημοκρατίας»

Τα νέα δικαιώματα του ανθρώπου απειλή για τη Δημοκρατία. Η δικαιοσύνη σε μυστική συνέργεια με τη δημοσιογραφία υποκαθιστά την γενική βούληση με την καθιέρωση των κάθε είδους ιδιωτικών βουλήσεων.

 Από το Ημικύκλιο στο Πραιτώριο. Από την πλειοψηφική δημοκρατία στην πολυμειοψηφική. 

 ———————————–    

   Σε άρθρο του στην LE FIGARO VOX (06.04.2021)[1], ο ιστορικός, δοκιμιογράφος, δημοσιογράφος και ιστορικό συνδικαλιστικό στέλεχος της γαλλικής αριστεράς, Jacques Julliard, καταπιάνεται με το θέμα των «δικαιωμάτων του ανθρώπου», όπως αυτά εμφανίζονται σήμερα στη Γαλλία, αλλά και στη Δύση γενικότερα, και προσπαθεί να εντοπίση την φυσιογνωμία τους και να τα αντιπαραβάλη με εκείνα που η Γαλλική Επανάσταση καθιέρωσε, επισημαίνοντας την απειλή που αυτά πλέον εμπερικλείουν για την ίδια τη Δημοκρατία.

   Δεν είναι μακρινός ο καιρός, ξεκινά το άρθρο του ο Julliard, κατά τον οποίο, τα δικαιώματα του ανθρώπου ήσαν τόσο στενά συνδεδεμένα με το πνεύμα των Γάλλων, ώστε να αποτελούν κάτι το ενιαίο μ’ αυτούς. Η «Πολιτεία» (République) που είναι το γαλλικό όνομα της δημοκρατίας, θα προκηρυχθή στις 21/09/1792, τρία δηλαδή χρόνια μετά την Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη. Μέχρι πρόσφατα, τα δύο αυτά συμβάντα ήσαν αξεχώριστα.

   Εξακολουθεί άραγε, διερωτάται, να συμβαίνη αυτό ακόμη και σήμερα; H θέση μου, απαντά, είναι πως όχι, και το λέω όχι μόνο για να οικτίρω το γεγονός αυτό, αλλά, και κυρίως, για να προσπαθήσω να το εξηγήσω.

   Εν πρώτοις, συνεχίζει, ποια είναι αυτά τα δικαιώματα που η Δήλωση του 1789 διακήρυξε ως φυσικά και απαράγραπτα; Συνοψίζονται σε τέσσαρες λέξεις, όχι παραπάνω, αλλά οι οποίες αρκούν για να καθορίσουν ένα πολιτικό καθεστώς: είναι (άρθρο 2) η ελευθερία, η ιδιοκτησία, η ασφάλεια και η αντίσταση στην καταπίεση.

   Όμως, σήμερα, ο κατάλογος των αναγνωρισμένων δικαιωμάτων, και ακόμη περισσότερο, των διεκδικουμένων, δεν σταματούν να επεκτείνονται. Υπερβαίνουν ευρέως το πεδίο της ακραιφνούς πολιτικής και εκτείνονται σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής. Και μόνο για το πεδίο του φύλου, διευρυνθέν σε αυτό που ονομάζεται πια γένος, ένα από τα πιο πλούσια κοιτάσματα του σύγχρονου δικαιωματανθρωπισμού, βλέπουμε κάθε μέρα να ανθίζη η προσδοκία για την επίσημη αναγνώριση νέων δικαιωμάτων. Δεν πρόκειται απλώς για την αναγνώριση νέων πρακτικών, αλλά για την προσπάθεια εξασφάλισης μιας απόφασης επίσημης καθιέρωσής τους, με εμφάνιση και εγγραφή σε όλους τους τομείς της αστικής (civile) ζωής, ιδίως δε της πολιτικής.

   Εξ ού, προχωρεί ο Julliard, και ο πολλαπλασιασμός των λόμπυ που επιδίδονται στο να διασφαλίσουν αυτή την αναγνώριση. Τα λόμπυ αυτά είναι εκείνα που σήμερα αποτελούν τα βασικά κύτταρα της δημόσιας ζωής. Έτσι, εάν ακολουθήσουμε τις νέες τάσεις που αναφύονται, το δικαίωμα ενός άνδρα να αναγνωρίζεται ως γυναίκα, ή αντιστρόφως, δεν θα εξαρτάται πλέον από βιολογικά και οργανικά κριτήρια, αλλά από την αίσθηση του κάθε ατόμου, το οποίο απαιτεί να αναγνωρισθή επί τη δηλώσει του.

   Η ίδια εξέλιξη, προσθέτει, παρατηρείται και με την «φυλή», όπου, η εκφρασμένη θέληση να κυνηγήσουμε τα έσχατα υπολείμματα του ρατσισμού μέσα στις νοοτροπίες και τους θεσμούς, μεταφράζεται σήμερα σε ένα αντι-ρατσισμό με τα ίδια χαρακτηριστικά αποκλεισμού, ανισότητας, μίσους, απανθρωπιάς, όσο και ο ίδιος ο ρατσισμός. Και εδώ, μας λέει, πρέπει να θυμηθούμε τον Jean-Claude Michéa, σύμφωνα με τον οποίο, αυτό το απεριόριστο των δικαιωμάτων του καθενός, ή για να το πούμε αλλιώς, αυτή η συνεχής επέκταση των ατομικών δικαιωμάτων, εκβάλλει όχι σε μία αρμονική κοινωνία, αλλά σε «ένα πόλεμο πάντων κατά πάντων με παρεμβαλλόμενους δικηγόρους» (J-Cl. Michéa, Le Loup dans la bergerie {Σ.Σ: Ο Λύκος μέσα στη στάνη}, Flammarion, 2018)

   Ο Julliard παραπέμπει σε μια πρόσφατη παρατήρηση του νομικού Jean-Eric Schoettl, κατά τον οποίο « Μία κοινωνία χωρίς αξίες ούτε συλλογικές πειθαρχήσεις, μία κοινωνία επαφιέμενη μόνο επάνω στην αυτονομία του ατόμου θα επέστρεφε αργά ή γρήγορα στην φυσική εκείνη κατάσταση που περιέγραψε ο Hobbes (homo homini lupus). Γίνεται, όλο και πιο κοινή η διαπίστωση ότι η ραγδαία δικαστικοποίηση των κοινωνικών δικαιωμάτων, η οποία μας έρχεται από την Αμερική, καταλήγει σε ένα αληθινό απο-πολιτισμό, στον οποίο η ευγένεια της ιδιωτικής κοινωνικότητας και η δημιουργικότητα που πρέπει να χαρακτηρίζη την πολιτική κοινωνία βρίσκονται στην πορεία προς την έκλειψη.

   Ποιες είναι, διερωτάται ο Julliard, οι πολιτικές συνέπειες της μετατόπισης αυτής από τον δημόσιο λόγο, από το Κοινοβούλιο προς τα δικαστήρια; Τα περισσότερα λόμπυ για τα οποία μιλώ είναι μειοψηφικά μέσα στην κοινωνία. Το γνωρίζουν τα ίδια πολύ καλά και γι’  αυτό αποφεύγουν να αναμετρηθούν στην καθολική ψηφοφορία. Η πολυμειοψηφική δημοκρατία δεν λειτουργεί όπως η πλειοψηφική δημοκρατία. Στηριζόμενα σε κείμενα γενικής εμβέλειας, όπως η καθολική Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου (1948) ή στο Προοίμιο των Συνταγμάτων του 1946 και 1958, τα δικαστήρια έχουν την τάση να παράγουν καινούργιους κανόνες.

   Οι δικαιωματανθρωπιστικές οργανώσεις, γράφει ο Julliard, βγαίνουν στο κυνήγι κατά αγέλες. Στόχος τους η παρενόχληση των αντιπάλων τους μέσω των δικαστηρίων. Έτσι οδηγήθηκε στα δικαστήρια ο ιστορικός Georges Bensoussan μηνυθείς από διάφορες οργανώσεις (S.OS. Racisme, Ένωση για τα δικαιώματα του ανθρώπου, S.O.S. Υποστήριξη στους χωρίς χαρτιά κ.λπ) (Σ.Σ: για μια αναφορά που έκανε στον αντισημιτισμό που απαντάται στις αραβικές οικογένειες ). Έπρεπε να περάσουν 4 χρόνια για να καταλήξη να αθωωθή από την κατηγορία για υποκίνηση στο μίσος. Όμως, το να καθίστανται οι οργανώσεις αυτές μία πραγματική αστυνομία της σκέψης με κύριο όπλο της να παρενοχλή δικαστικά, αυτό είναι μια καινούργια μορφή της δημόσιας πολιτικής συζήτησης, στην οποία η δικαιοσύνη και οι αρχές του δικαίου έχουν υποκαταστήσει την δημοκρατία, η οποία θεμελιώνεται στην καθολική ψηφοφορία.

   Ο χειρισμός των θεμάτων των δικαιωμάτων του ανθρώπου μπορεί να εμπνεύση στον δικαστή, ή στον δημοσιογράφο, το αίσθημα περί του ότι, υπό διαφορετικούς βέβαια τρόπους ασκούν τις ίδιες προφυλακτικές λειτουργίες. Πιστεύοντας, παρατηρεί ο Julliard, ότι στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικαστές και δημοσιογράφοι, αισθάνονται να ασκούν το ίδιο λειτούργημα πρόληψης και προάσπισης. Εξ ού και η μυστική συνέργεια που τόσες φορές παρατηρείται μεταξύ τους και η εντεύθεν γέννηση ενός νέου παράγοντα της πολιτικής ζωής στη Γαλλία, τον οποίο ο Franz-Olivier Giesbert έχει ονομάσει «ο δικαστογράφος» («magistraliste»)

   Κατά τον Julliard, αυτή η εξωραϊστική ονομασία «δικαιώματα του ανθρώπου» ή «ανθρώπινα δικαιώματα», όπως η έκφραση τείνει να εξαπλώνεται, δεν πρέπει να δημιουργή αυταπάτες: εκείνο, του οποίου παριστάμεθα μάρτυρες σήμερα, είναι το πέρασμα από τη δημοκρατία των πολιτών στην κοινωνία των ατόμων.

   Όμως, υπενθυμίζει ο αρθρογράφος, τα δικαιώματα του ανθρώπου θεμελιώθηκαν από την γαλλική Επανάσταση με αφετηρία την αρχή της ανθρώπινης οικουμενικότητας που κληρονομήθηκε από τον χριστιανισμό και εκκοσμικεύθηκε από τον Διαφωτισμό του 18ου αιώνα. Kαι νά που σήμερα, έχουν γίνει ο κύριο μοχλός μιας κοινοτιστικής θεώρησης που μας έρχεται από τις ΗΠΑ. Δεν θα σταματήσουμε ποτέ να το λέμε: ο γαλλικός αριστερισμός σε όλους τους τομείς του κοινωνικού και του πολιτικού, δεν είναι τις περισσότερες φορές, παρά η επανιδιοποίηση από την άκρα αριστερά, ρευμάτων που έχουν κυριαρχήσει στην αμερικανική κοινωνία περίπου ένα τέταρτο αιώνα πριν.

   Να λοιπόν, σημειώνει ο Julliard, ποια είναι η αληθινή «αμερικανική αριστερά», αυτή η μεγάλη νεοφιλελεύθερη παρτιτούρα στην οποία οι διανοούμενοί μας προσθέτουν κάποια φολκλορικά μοτίβα για να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι αυτοί είναι οι δημιουργοί. Φαίνεται ότι οι αμερικανοί διανοούμενοι τους ανταποδίδουν την ευγένεια υπό την μορφή μιας τιμής, αποδιδόμενης στην υποτιθέμενη «γαλλική θεωρία» ( French theory), η οποία βεβαίως έχει καταντήσει αγνώριστη μετά τη διάβασή της πέραν του Ατλαντικού.

   Πού πρέπει να καταλήξουμε μετά απ’ όλα αυτά διερωτάται ο Γάλλος ιστορικός; Πρέπει, γράφει, να επιστρέψουμε στο πνεύμα του «κοινωνικού συμβολαίου», όπως το είχε καθορίσει ο Rousseau. Γι’ αυτόν, η γενική θέληση δεν είναι το άθροισμα των ιδιωτικών  θελήσεων, αλλά η εσωτερίκευση στον καθ’ ένα από μας της επικράτησης της γενικής θέλησης επάνω στις ιδιωτικές θελήσεις.

  Καμιά πολιτική, είτε αυτή είναι διανεμητική (η αριστερά) είτε παραγωγιστική (η δεξιά) είτε οικολογική (όλος ο κόσμος, που σημαίνει κανείς) δεν θα μπορέση να απαλλάξη τη Γαλλία απ’ αυτά, παρά μόνο ο καθορισμός ενός εθνικού και πατριωτικού προγράμματος που θα υπερβαίνη τα ιδιωτικά συμφέροντα και θα τοποθετήται έναντι αποκλειστικά και μόνο του γενικού συμφέροντος. Αλλά κάτι τέτοιο είναι πάρα πολύ για να το ζητήσουμε από τα πολιτικά κόμματα που είναι ανίκανα για μια τέτοια προσπάθεια. Και επειδή σήμερα δεν υπάρχει ένας στρατηγός De Gaulle , το έθνος δεν μπορεί παρά να βασιστή στον εαυτό του για να επαναλάβη αυτόν τον νέου είδους Ιούνιο του 40 του σήμερα.

Γιώργος Γρηγορίου

Το κείμενο δημοσιεύτηκε από τον συντάκτη στην προσωπική τoυ σελίδα στο facebοok.

Στο σκίτσο στην κορυφή αποδίδεται ο Jacques Julliard


[1] https://www.lefigaro.fr/vox/societe/jacques-julliard-les-droits-de-l-homme-contre-la-democratie-20210405?fbclid=IwAR1xo-uxF32v0hp2W2BPpYZPzj5nisFv6XeP1Br0yEf_EV8_Emm0ddY9KuM