Παπαδιαμάντης

Στην άσκηση του λωτού, στο γιόγκα, ο ασκούμενος στέκεται απόλυτα ευθυτενής καθώς συγκεντρώνεται στην εσωτερική αναπνοή ή απαγγέλει εσωτερικά το ομ. Εσωτερικά μιμείται αυτό που πιστεύει ότι είναι τέλειο, καθώς πιστεύει ότι είναι τέλειος ο άνθρωπος ή τέλειος καθ’ ομοίωσιν.

Στην κινεζική τέχνη του τάι τσι και στην παραλλαγή του το κουνφού των μοναχών Σαολίν, ο ασκούμενος στέκεται ευθυτενής σαν ο ουρανός να τον κρατάει από την κορυφή του κεφαλιού, ενώ τα πόδια λυγισμένα ελαφρά στα γόνατα πατάνε στην γη σίγουρα αλλά με τρόπο ανάλαφρο. Έχει μια γοητεία ζωντάνιας αυτή η στάση με την πλαστικότητά της και την αίσθηση της αέναης κίνησης με τρόπο που φυσικότερος δεν μπορεί να γίνει. Μια αίσθηση αρμονίας δίνεται στον εξωτερικό παρατηρητή. Ο ίδιος ο ασκούμενος πιστεύει ότι βρίσκει την απόλυτη ισορροπία με το περιβάλλον και κινείται μέσα στην άσκηση σαν αυτόνομο όν μεταξύ ουρανού και γης.

Τα αρχαία αγάλματα με την ωραιότητα και με το ελαφρύ μειδίαμα είναι μια εικόνα της στιγμής που μοιάζει αιώνια. Με τελειότερους τους κούρους που κάνουν ίσως το πρώτο βήμα στον κόσμο της ελευθερίας, όπως το περιγράφει ο Κώστα Παπαϊωάνου, είναι μια πίστη στην υπέρτατη αξία του ανθρώπου. Όπου δεν ξέρεις αν το χαμόγελο είναι η κίνηση προς τον άλλο ή η αίσθηση της αυτάρκειας.

Πώς μοιάζει όμως υπερβατικότερος όλων ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης καθώς σκύβει το κεφάλι εκεί που στέκεται στο στασίδι του ή στην καρέκλα του καφενείου! Όμοια με τους μοναχούς που υμνούσε ο Γρηγόριος Παλαμάς. Χωρίς υπεροψία, σε στάση πηγαίας ταπεινότητας. Σε αντίθεση με κάθε πίστη σε τελειότητα και στην αυτάρκεια του ενός.

Είναι άραγε η άσκηση της υπερηφάνειας ή της ταπεινότητας που σε φέρνουν πιο κοντά στην εσωτερική ενότητα και στο άκτιστο φως;