Μερικά βιβλία για τώρα που είμαστε μέσα στο σπίτι λόγω κορωνοϊού

Μια πρόταση του Μαρτίου, από τον πρώτο γενικό αποκλεισμό, όπως το έδωσα στην σελίδα https://cognoscoteam.gr που είχαν την ευγένεια να μου το ζητήσουν.

10 βιβλία που διάβασα ή διαβάζω τελευταία και ήταν από τα πρώτα που σκέφτηκα να προτείνω.

Γιάννη Μανέτα 2018. «Η ζωή σήμερα, αλλού και στο μέλλον – η λογική των βιολογικών συστημάτων». Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης. Γράφτηκε από καθηγητή φυσιολογίας φυτών και όπως και τα άλλα βιβλία του, είναι γραμμένο με τρόπο που κάνει την ανάγνωση συναρπαστική και διαβάζεται με το ίδιο ενδιαφέρον από ειδικούς και μη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η παρουσίασή του για την δημιουργία της ζωής  πρωταρχικά και ο τρόπος παρουσίαση της εξέλιξής της στην συνέχεια. Το βιβλίο συμπληρώνεται με μια καλή ανάλυση των προϋποθέσεων για την ύπαρξη ζωής αλλού στο σύμπαν και με μια μεθοδική διερεύνηση της εξέλιξης της ζωής στην γη, στο μέλλον. 

Μέννο Σχίλτχαϋζεν 2019 «Γενετήσια Παιχνίδια. Τα γεννητικά όργανα των ζώων και οι ιδιοτροπίες της εξέλιξης». Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης. Ο συγγραφέας είναι καθηγητής και ερευνητής σε κέντρο βιοποικιλότητας της Ολλανδίας. Με γλαφυρό τρόπο, πολλά σκίτσα και επιστημονικά απολύτως σωστά, παρουσιάζει την εξέλιξη της συμπεριφοράς και των σεξουαλικών οργάνων κάθε είδους ζωικού οργανισμού.

 Gerald M. Edelman 2019. «Δεύτερη φύση. Νευροεπιστήμη και ανθρώπινη γνώση». Εκδόσεις Ροπή. Γραμμένο από τον νομπελίστα καθηγητή βιοχημείας και νευροβιολογίας, το 2006, είναι η σύνθεση των ερευνών του συγγραφέα σχετικά με την λειτουργία του εγκεφάλου. Θέτει τα θεμέλια για την διαμόρφωση μιας γνωσιολογίας βασισμένη στην εγκεφαλική δραστηριότητα. Ο Edelman θέτει τις βάσεις για μια νέα επιστήμη έχοντας σαν βάση την φιλοσοφία, την ψυχολογία, την ψυχανάλυση, την εξελικτική βιολογία και τις νευροεπιστήμες, με γερές επιστημονικές βάσεις και χωρίς άλματα που μας συνηθίζουν διάφορα ευπώλητα βιβλία.

Ζακ Ελλύλ 2012. «Το Τεχνικό σύστημα». Εκδόσεις Αλήστου Μνήμης. Γραμμένο το 1977 από τον κορυφαίο στοχαστή και μεταφρασμένο υποδειγματικά παρουσιάζει μια άλλη οπτική για τον κόσμο που ζούμε. Ο Ζακ Ελλύλ συνέλαβε την ιδέα της κεντρικότητα της τεχνικής στην σημερινή κοινωνία. Αποδεικνύει ότι το «τεχνικό σύστημα» είναι πιο καθοριστικό για την κατανόηση του σύγχρονου κόσμου από το «κεφάλαιο» και τους νόμους του. Μας καλεί εμμέσως να ξεφύγουμε από τον τεχνολογικό μεσσιανισμό που κυριαρχεί και να σκεφτούμε με ριζικά διαφορετικό τρόπο.

Χάνς Γιώνας 2018. «Η αρχή της Ευθύνης. Αναζητώντας μια ηθική για τον τεχνολογικό πολιτισμό». Εκδόσεις Αρμός. Ο γερμανοεβραίος φιλόσοφος, μαθητής του Heidegger προσεγγίζει την τεχνολογία που σήμερα πλέον ξεπερνά τα όρια του ανθρώπου και οι συνέπειες δεν είναι πλέον ευδιάκριτες όπως οι πράξεις μας στο παρελθόν. Η διαφύλαξη της ανθρώπινης κατάστασης και της φύσης χρειάζονται πλέον γερές βάσεις έναντι της τεχνολογικής «προόδου».

«Το λεξιλόγιο της Αποανάπτυξης». 2014. Εκδόσεις των Συναδέλφων. Ένα συλλογικό έργο με τις ιδέες του ρεύματος που διαδέχτηκε και ξεπέρασε τα παλιά ρεύματα της «κοινωνικής οικολογίας» και της «βαθιάς οικολογία» σε μια νέα σύνθεση που προτείνει επιβράδυνση και αναστροφή της «οικονομικής μεγέθυνσης». Μια καλή βάση, με αυτόνομα λήμματα,  που προάγουν την ριζική σκέψη πάνω στο προς τα πού πρέπει να κινηθούμε για να βελτιώσουμε την ζωή μας καταναλώνοντας λιγότερους φυσικούς πόρους.

Jon Gooud 2018. «Αρχαία Ελληνική Τραγωδία και Τελετουργία». Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας. Ο συγγραφέας είναι καθηγητής αρχαίων ελληνικών στην Αγγλία και βαθύς γνώστης του κλασικού κόσμου. Περιέχει δέκα μελετήματα για να κατανοήσουμε καλύτερα την αρχαία τραγωδία και την αρχαία ελληνική θρησκεία. Η τραγωδία αποκαλύπτεται καλύτερα γνωρίζοντας τους θεσμούς της ικετίας και τις λειτουργία των τελετών.

Παντελής Βουτουρής 2017. «Ιδέες της Σκληρότητας και της Καλοσύνης -εθνικισμός, σοσιαλισμός, ρατσισμός (1897-1922» . Εκδόσεις Καστανιώτη.  Μια μελέτη που εξετάζει πως οι διανοούμενοι και ποιητές στην Ελλάδα προσέλαβαν τα νέα πολιτικά ρεύματα εκείνης της περιόδου αλλά και τις ιδέες του Νίτσε και τον δαρβινισμό (στην λαθεμένη εκδοχή του κοινωνικού δαρβινισμού). Πρόκειται για την περίοδο της αναζωπύρωσης της Μεγάλης Ιδέας, του εθνικού διχασμού, των δημοτικιστών και των πρώτων σοσιαλιστικών ιδεών. Μετά από την αποκάθαρση και την κατανόηση των  πρώτων προσλήψεων του Νίτσε στην Ελλάδα, σε αυτήν την μελέτη, μπορεί κανείς σήμερα να τον διαβάσει τον Νίτσε ανεμπόδιστα, με καθαρό μάτι και χωρίς προκαταλήψεις. Τα έργα του Νίτσε εκδόθηκαν εκ νέου τα τελευταία χρόνια και είναι όλα διαμάντια.

Σταύρος Φωτίου 2014.  «Η ορθόδοξη Πίστη – Εισαγωγή στη χριστιανική διδασκαλία». Ένα βιβλίο που πήρα, διαβάζοντας μια τυχαία σελίδα. Είναι μια συνοπτική παρουσίαση της χριστιανική πίστης. Μια εκλαϊκευμένη απόδοση της ορθόδοξης θεολογίας. Με απλό αλλά  πλήρη και μεστό τρόπο παρουσιάζει τα πιο δύσκολα ζητήματα. Ξαφνικά βλέπεις με άλλο μάτι αυτά που νόμιζες ότι ήξερες. Το προτείνω σε όσους θα θέλανε να καταλάβουν λίγο βαθύτερα, χωρίς να χρειαστεί να διαβάσουν δύσκολα πατερικά κείμενα.

«Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Άπαντα» . Διαβάζω με την σειρά τον Παπαδιαμάντη σε book reader. Το πρώτο μυθιστόρημα, «Η μετανάστις», περιγράφει μια ζοφερή κατάσταση με επιδημία. Μια καλή εισαγωγή σήμερα. Ακολουθούν τα άλλα του δύο μυθιστορήματα οι «έμποροι των Εθνών» και «η γυφτοπούλα» που σε πάνε σε άλλες εποχές και τα διηγήματα.  Βρίσκομαι στον 3ο από τους πέντε τόμους και δεν θέλω να τελειώσει. Παπαδιαμάντης λοιπόν, σε οποιαδήποτε έκδοση, αλλά όχι σε μετάφραση γιατί θα χαθεί η μαγεία της γλώσσας του.

Δημήτρης Γ. Μπούσμπουρας