Ο Bob Marley και ο Γιάννης Ιωαννίδης

Στο απέναντι μπαλκόνι κυματίζει απλωμένη, μαζί με ρούχα, μία μπαντάνα που έχει σε στάμπα τον Bob Marley, τα χρώματα της Τζαμάικα και το πεντάφυλλο της ινδικής κάνναβης, του συμβόλου του χασισιού.

Στέκομαι και το κοιτάζω καθώς είμαι λάτρης της μουσικής reggae. Τα παιδιά που μένουν στο διαμέρισμα είναι σίγουρο πώς είναι συστηματικοί χασισοπότες.

Αναρωτιέμαι τι μας συνδέει; Στο τέλος της δεκαετίας του ‘70 αρχές του ‘80 με τον Βασίλη και τον Άγγελο ακούγαμε μουσική reggae. Οι δυο τους είχαν και hi-fi στερεοφωνικά και πολύ συχνά κατεβαίναμε από το Μπραχάμι στα δισκάδικα του κέντρου για να πάρουμε δίσκους reggae, εισαγωγής. Έτσι οι δυό τους είχανε ίσως την πληρέστερη reggae δισκογραφία. Με τις ώρες ακούγαμε την μουσική και στα πάρτι χορεύαμε με αυτήν εκτός από τα κλασικά ροκ. Κάτι πολύ συγκλονιστικό για εμάς ήταν όταν μάθαμε τον θάνατο του Μάρλεϊ. Ο Βασίλης είχε ηχογραφήσει την εκπομπή του Θοδωρή Μανίκα για το γεγονός και αυτήν την κασέτα την ακούγαμε συνεχώς, όταν πηγαίναμε κάπου με το αυτοκίνητο εκείνο το καλοκαίρι.

Κάποια στιγμή ανακαλύψαμε ότι υπήρχε ένα pub που έπαιζε συνεχώς reggae. Πήγαμε εκεί και ενθουσιαστήκαμε καθώς θεωρήσαμε ότι βρήκαμε τον δικό μας χώρο. Στην τρίτη μας επίσκεψη μας πλησίασε ο ιδιοκτήτης και άρχισε να μας μιλάει για χασίσια και τα σχετικά. Αυτό μας ενόχλησε και δεν ξαναπατήσαμε. Προσωπικά καθώς χόρευα με τις ώρες reggae μπορώ να πω ότι μου αρκούσε η ρυθμική μονότονη μουσική με τα μπάσα για να βρίσκομαι σε μία κατάσταση σχεδόν έκστασης, σαν αυτή που νιώθουν οι χορευτές των ποντιακών χορών ή οι χορευτές των σούφι και των Χάρε Κρίσνα. Με μία νεανική αίσθηση της φυσικότητας εκείνη την περίοδο ήμουνα φανατικός αντικαπνιστής και δεν έπινα ούτε καφέ. Θεωρούσα ότι πρέπει να αφήνουμε την φύση μέσα μας να λειτουργεί.

Οι περισσότεροι όμως που ενδιαφέρονταν για τον Bob Marley και τον κάνανε σύμβολο, δεν είχαν τόσο ενδιαφέρον για τη μουσική του αλλά για ότι άλλο μετέφερε η φυσιογνωμία του. Σ’  αυτούς ήταν θελκτικά η αποτύπωση του πεντάφυλλου δίπλα στη μορφή του και το ότι κάποιες φορές απεικονιζόταν να καπνίζει ο ίδιος ένα μεγάλο τσιγαριλίκι. Αυτοί δεν ενδιαφέρονται τόσο για τη μουσική του, ούτε για τα λόγια των τραγουδιών. Μπορεί να είναι πολύ ωραίο τραγούδι, από πλευράς ρυθμού και μελωδίας, το kaya που εξυμνεί την μαριχουάνα, όπως και αρκετά άλλα που έχουν αυτό ως κύριο θέμα, αλλά στα περισσότερα τραγούδια έχει άλλα μηνύματα.

Έτσι συμβαίνει το οξύμωρο. Εμείς που ακούγαμε πολύ Μπομπ Μάρλεϊ δεν τον είχαμε κάνει ποτέ αφίσα. Αντίθετα αυτοί που άκουγαν περιστασιακά και τις περισσότερες φορές στρίβοντας ένα τσιγαριλίκι, κοσμούσαν το δωμάτιό τους με μεγάλες αφίσες του.

Δεν είναι λοιπόν τι λέει ο καλλιτέχνης αλλά η πρόσληψη του αυτή που διαμορφώνει την εικόνα του προς τον κόσμο.

Αυτό ίσως είναι ένα γενικό συμπέρασμα που ισχύει για όλα τα δημόσια πρόσωπα καθώς η συμβολοποιημένη εικόνα γίνεται εργαλείο για την προβολή συγκεκριμένων θέσεων.

Τα σκεφτόμουν αυτά μετά από την παρακολούθηση μιας συζήτησης και έντονων διαφωνιών σχετικά με την στάση του Γιάννη Ιωαννίδη, του στατιστικολόγου γιατρού.

Ο Γιάννης Ιωαννίδης έγινε το σύμβολο του ρεύματος εναντίον της χρήσης μάσκας και εναντίον του περιορισμού στην κίνηση των πολιτών.  Ανεξάρτητα από το τι είπε και πως αυτά ερμηνεύονται έχει καταλήξει να γίνει λάβαρο των αρνητών της μάσκας και του αποκλεισμού, στην δημόσια αντιπαράθεση που λαμβάνει χώρα. Αυτό λοιπόν του το καταλογίζω, διότι δείχνει ότι είναι πολύ έξυπνος και σίγουρα αντιλαμβάνεται τις συμπαραδηλούσες διαστάσεις κάθε λεγόμενού του και την παραποίηση στις οποίες μπορεί να οδηγηθεί εύκολα το κοινό που τον ακούει στις συνεντεύξεις του.

Τον είχα δει στην πρώτη του ζωντανή συνέντευξη όταν εκδηλώθηκε η πανδημία. Μου φάνηκαν πολύ σωστά πολλά από αυτά που είπε, αλλά μου δημιούργησε μία εντύπωση ότι διακαώς αναζητούσε στοιχεία για να μπορεί να βγάλει την επόμενη επιστημονική του δημοσίευση και να διατηρήσει το ρεκόρ του impact factor στις επιστημονικές του δημοσιεύσεις.

Τον άκουσα πάλι στην τελευταία του ζωντανή συνέντευξη. Πάλι είπε αρκετά σωστά και πολλά επαμφοτερίζοντα. Ίσως γιατί τον ενδιαφέρει πρωτίστως και κύρια η στατιστική ανάλυση και όχι η ιατρική πράξη. Άλλωστε δεν είχε ποτέ την ευθύνη να εισηγηθεί μέτρα. Σκέφτηκα, τώρα, ότι δεν υπάρχει περίπτωση, όταν ένας στατιστικός μιλάει, να έχεις οποιαδήποτε ένσταση. Οι διατυπώσεις είναι διατυπώσεις στατιστικού, επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες και είναι συχνά επαμφοτερίζουσες. Οπότε διαφορετικά συμπεράσματα επί του πρακτέου στη συνέχεια είναι δυνατόν να εμφανιστούν, αλλά να βασίζονται στα ίδια ακριβώς λεγόμενα. Η δράση και η λήψη μέτρων, όμως, είναι μία πολιτική πράξη πού βασίζεται μεν σε συγκεκριμένες ερμηνείες στατιστικολόγων και γιατρών, αλλά την απόφαση την έχουν οι πολιτικοί.

Έγινε λοιπόν ο Γιάννης Ιωαννίδης ο νέος σταρ. Λένε πολλοί: «το είπε και ο Ιωαννίδης». Δεν υπάρχει όμως περίπτωση να είπε ο Ιωαννίδης, ή ο όποιος στατιστικός, κάτι στο οποίο να μην μπορούν να βασιστούν διαφορετικές εκδοχές ερμηνείας της κατάστασης.

Υπάρχει μία ευθύνη στον επιστήμονα που μιλάει δημοσίως. Στην εποχή του ανάδυσης του ανορθολογισμού και των θεωριών συνωμοσίας οφείλει κάθε ένας που μιλάει δημοσίως να προφυλάσσει την εικόνα του από την πιθανότητα να συμβολοποιηθεί. Να καταφέρει να μην γίνει αφίσα για διαφορετικά πράγματα από αυτά που λέει ή για μέρος μόνο των λεγομένων του.

Θεωρώ επίσης ότι η προσπάθεια αντίκρουσης των λεγομένων του Ιωαννίδη, όπως και κάθε στατιστικού, δεν οδηγεί πουθενά. Απλώς καταλήγει αναπόφευκτα να αναπαράγεται αυτό το παιχνίδι του θεάματος που παίζεται συνεχώς την εποχή της μαζικής Δημοκρατίας.

Δημήτρης Γ. Μπούσμπουρας

ΥΓ. Το κείμενο αυτό γράφτηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό, καθώς είμαι φορέας κορωνοιού.

ΥΓ2. Εκφράζω την αλληλεγγύη μου σε δύο φίλους που έχουν το όνομα Γιάννης Ιωαννίδης: τον ερπετολόγο και τον συγγραφέα-μεταφραστή που τον θεωρώ έναν από σημαντικούς διανοούμενους της χώρας μας.