Έχω πάθει οικολογία τοπίου

Στον Γιάννη Ισπικούδη και τον Βασίλη Παπαναστάση

Στον Oliver Rackham και την Jennifer Moody

Βλέπω κάτω από το έδαφος  οφιόλιθους και ασβεστόλιθους  και πάνω τους τριλοβίτες να προχωράνε.

Βλέπω στον ίδιο τόπο – αιώνες πριν από τώρα – ανθρώπους να καίνε, να οργώνουν, να φτιάχνουνε και να επιδιορθώνουνε πεζούλες.

Σε κάθε μέρος βλέπω βίαιες αλλαγές, μόχθο και φροντίδα· το ίχνος των ανθρώπων που πασχίζανε με την γη. Και σαν να διακρίνω πότε την εγκατέλειψαν.

Βλέπω πως αυτά τα οριζόντια επίπεδα, στο μεγάλο λιβάδι, είναι παλιοί αναβαθμοί όπου καλλιεργούσαν σιτηρά, μέχρι τον εμφύλιο πόλεμο ή μέχρι την μετανάστευση,  και πως μόνο ένας βοσκός απόμεινε μόνος, στο μέρος που λογγώνει.

Στις εκδρομές, είμαι ο σπασίκλας της παρέας. Ειδικά οι γυναίκες – και περισσότερο αυτές της κλασικής παιδείας – ενοχλούνται καθώς περιγράφω την ιστορία ενός όμορφου τοπίου.

Εκεί που αυτές βλέπουν κάθε τι ρομαντικό και αφηρημένο, θα περιγράψω τα στοιχεία της παλιάς παρουσίας του ανθρώπου, την δύναμη της φύσης και των οργανισμών που προσπαθούν να ανακάμψουν και να κυριεύσουν τον χώρο.

Πώς αυτά τα δέντρα, με τα περίεργα σχήματα που συστρέφονται και τα θαυμάζουν οι καλλιτέχνες, –  οι ζωγράφοι, οι φωτογράφοι και όλοι οι ονειροπόλοι – έχουν υποστεί στο παρελθόν κλαδονομή.

Πώς ένας βοσκός με λίγα ζώα  ερχότανε εδώ, ανέβαινε απάνω, έκοβε κλαρί, το ᾿ριχνε χάμου, να φάνε οι γίδες επιτόπου ή το κουβάλαγε στο μαντρί, για τον χειμώνα. Και πως τα δέντρα αυτά, τα αισθητικά, αποκτήσανε τόσες πολλές πληγές και ρόζους.

Βλέπω στην άκρη των χωριών, σε συστάδες με μεγάλα γέρικα δέντρα και κουφαλερά, ανθρώπους με χλαμύδες να ιερουργούν και ύστερα, αιώνες μετά, να χτίζουν εκεί ένα εκκλησάκι.  

Και σ’ αυτό το δάσος, όπου είναι εμφανές πως έχει αλλάξει, εδώ και χρόνια, ο δασοκομικός χειρισμός – με αναγωγή και αραιώσεις – είναι βέβαιο πώς, στις πιο ώριμες συστάδες του, φωλιάζουνε δρυοκολάπτες και σε κάποια διχάλα, σε μέρος πυκνό κι απρόσιτο, έχει φτιάξει φωλιά το διπλοσάϊνο.

Εδώ, είναι η μεγάλη ήττα μου.

Διότι τα παιδιά, αντιθέτως, βλέπουν από κάπου να ξεπροβάλλει η Κοκκινοσκουφίτσα και να περπατάει χαρούμενη, με το καλάθι της.

Εγώ όμως επιμένω να τους εξηγώ πόσα νεκρά ιστάμενα δέντρα χρειάζονται για να αποκτήσει το δάσος μεγαλύτερη αξία για την πανίδα.

Για αυτό σας λέω είμαι άρρωστος,

έχω πάθει οικολογία τοπίου.

Κανέλλος Κουτσομύλης

Φωτογραφία κορυφής: Εγκαταλελειμμένα χωράφια στο Βίτσι, που σήμερα είναι φτεριάδες.