Τallyman στις Μεσοχειμωνιάτικες Καταμετρήσεις Υδρόβιων Πουλιών

Στα μέσα κάθε χειμώνα, με θερμοκρασίες συχνά πολύ χαμηλές μετράμε τα υδρόβια πουλιά στους υγροτόπους. Πρόκειται για τις Μεσοχειμωνιάτικες καταμετρήσεις υδρόβιων πουλιών (ΜΕΚΥΠ).

Ντύνεσαι καλά με αδιάβροχα ρούχα και μετράς από εποπτικές θέσεις όλα τα πουλιά. Πολλοί αναρωτιούνται πως είναι δυνατόν να τα καταγράφεις όλα.

Ακριβώς όπως οι συγκοινωνιολόγοι μετράνε τα αυτοκίνητα που περνούν ή όπως οι επιστάτες μετρούσαν το φόρτωμα των καραβιών με δέσμες μπανανών. Έχοντας έναν μετρητή χειρός (τάλι ή τάλλυ) στο χέρι και το μάτι στο τηλεσκόπιο. Γινόμαστε δηλαδή κάτι σαν τον τάλιμαν που τραγουδάει ο Χάρι Μπελαφόντε, στο παλιό τραγούδι από την Τζαμάικα. Κάθε δέσμη σημειώνονταν με τάλι ή ίσως με μια γραμμή σε ένα τεφτέρι.

Καταγραφή7.JPG

Εντοπίζεις τα πουλιά, εστιάζεις με το τηλεσκόπιο και μετράς ένα είδος μέσα στο σμήνος ανά ένα, ανά πέντε, ανά δέκα ή και ανά πενήντα πουλιά. Πιέζεις κάθε φορά τον μετρητή και μετά κάνεις τον πολλαπλασιασμό. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται το λάθος και αν σταματήσεις να ξαποστάσεις συνεχίζεις από εκεί που έμεινες. Αν υπάρχει άλλος δίπλα σου σημειώνει τα μεμονωμένα άτομα από άλλα είδη που είναι διάσπαρτα μέσα στο σμήνος που καταγράφεις.

Για την πλήρη καταγραφή στον υγρότοπο πρέπει να μετακινηθείς περιμετρικά και να καλύψεις όσο το δυνατόν γρηγορότερα όλη την έκταση, για να αποφύγεις διπλομετρήσεις λόγω πιθανών μετακινήσεων. Σε μια μεγάλη λίμνη μπορεί να καταγράψεις μ ‘ αυτόν τον τρόπο δεκάδες χιλιάδες υδρόβια πουλιά με πολύ μικρή απόκλιση στα νούμερα. Προϋποθέτει ότι έχεις εξοικειωθεί να αναγνωρίζεις τα είδη από τα βασικά τους χαρακτηριστικά.

Αν υπάρχει κυνήγι τα πουλιά μετακινούνται ή μαζεύονται σε ένα πυκνό σμήνος στο κέντρο του υγροτόπου και η μέτρηση δυσκολεύει πολύ. Αν δεν υπάρχει κυνήγι, τα πουλιά απλώνονται ομαλά ή μπορεί και να βγαίνουν στην ακτή.

Δημήτρης Γ. Μπούσμπουρας

Ακολουθούν μερικές φωτογραφίες από την λίμνη Πολυφύτου (ταμιευτήρας στον Αλιάκμονα) με εστίαση από την θέση του καταμετρητή έως το είδος που είναι το γκισάρι (Aythya ferina).

Καταγραφή3.JPG

Καταγραφή4.JPG

Καταγραφή.JPG

Καταγραφή5.JPG

Μεσοχειμωνιάτικες καταμετρήσεις υδρόβιων πουλιών
Περισσότεροι από 150 εθελοντές παρατηρητές πουλιών από όλη την Ελλάδα, τοπικές περιβαλλοντικές οργανώσεις, καθώς και Φορείς Διαχείρισης των Προστατευόμενων Περιοχών επισκέπτονται πάνω από 200 υγρότοπους της χώρας και καταμετρούν τα διαχειμάζοντα.

Οι Μεσοχειμωνιάτικες Καταμετρήσεις Υδρόβιων Πουλιών (ΜΕΚΥΠ) αποτελούν μέρος ενός παγκόσμιου προγράμματος (International Waterbird Census) της Διεθνούς Οργάνωσης Υγροτόπων (Wetlands International). Πρόκειται για το μακροβιότερο και παγκοσμίου εμβέλειας πρόγραμμα παρακολούθησης της βιοποικιλότητας στον κόσμο. Καταγράφονται κυρίως υδρόβια και παρυδάτια είδη πουλιών που διαχειμάζουν στους υγροτόπους, αλλά και άλλα είδη που έχουν σχέση με αυτούς αν και ανήκουν σε τελείως διαφορετικές οικογένειες όπως αρπακτικά και θαλασσοπούλια. Τα δεδομένα που συλλέγονται επιτρέπουν την εκτίμηση των τάσεων των πληθυσμών και των μεταβολών που παρουσιάζουν οι υγρότοποι.

Οι ΜΕΚΥΠ διεξάγονται κάθε χρόνο σε πάνω από 100 χώρες με τη συμμετοχή περίπου 15.000 καταμετρητών, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι εθελοντές. Στην Δυτική Παλαιαρκτική (Ευρώπη μέχρι Ουράλια και χώρες της Κασπίας εκτός αυτές της Μέσης Ανατολής, Τουρκία και χώρες της ανατολικής Μεσογείου και τέλος όλες οι βόρειο αφρικάνικες χώρες της Μεσογείου) οι Καταμετρήσεις των Υδροβίων έχει καθοριστεί να διεξάγονται την δεύτερη και τρίτη εβδομάδα του Ιανουαρίου σε ιδιαίτερες περιπτώσεις γίνονται και την τέταρτη. Οι περιοχές όπου γίνονται οι καταμετρήσεις περιλαμβάνουν όλους τους τύπους υγροτόπων, δηλαδή λίμνες, λιμνοθάλασσες, ποτάμια, δέλτα ποταμών, έλη, ταμιευτήρες νερού, κλπ. Κάθε χρόνο καταμετρώνται σε όλο τον κόσμο 30 έως 40 εκατομμύρια υδρόβιων και παρυδάτιων πουλιών, και οι λεπτομέρειες για τις μετρήσεις και τις περιοχές που αυτές έγιναν συγκεντρώνονται στην πρόσφατα αναβαθμισμένη βάση δεδομένων της IWC.

Οι στόχοι της παγκόσμιας αυτής απογραφής είναι οι ακόλουθοι:

• Να παρακολουθεί το μέγεθος και τις τάσεις των πληθυσμών των υδρόβιων και παρυδάτιων πουλιών, αλλά και να καταγράφει τις αλλαγές στην γεωγραφική κατανομή τους.

• Να προσδιορίζει τους υγροτόπους διεθνούς σημασίας για τα υδρόβια και παρυδάτια είδη πουλιών, τους οποίους χρησιμοποιούν καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου για τις βιολογικές ανάγκες τους.

• Να παρέχει πληροφορίες που έχει συλλέξει από την απογραφή, για να βοηθήσει στην προστασία και στη σωστή διαχείριση των πληθυσμών των υδρόβιων και παρυδάτιων πουλιών, αλλά και των υγροτόπων μέσω των διεθνών συμβάσεων, της εθνικής νομοθεσίας των διαφόρων κρατών και άλλων μέσων.

Οι ΜΕΚΥΠ ξεκίνησαν στην Ελλάδα το 1968. Αρχικά γίνονταν κυρίως από ξένους ορνιθολόγους με ελληνική εκπροσώπηση από την Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης και επικεντρώνονταν στους πιο σημαντικούς υγροτόπους. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’80, οι Έλληνες ορνιθολόγοι άρχισαν να πραγματοποιούν εκείνοι τις καταμετρήσεις με τον συντονισμός της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας. Από το 1991 και μετά η Ορνιθολογική έχει επεκτείνει τις ΜΕΚΥΠ σε όλους τους υγροτόπους όπου διαχειμάζουν υδρόβια.

Οι καταγραφές καλύπτουν κάθε χρόνο περισσότερους από 200 μικρούς και μεγάλους υγρότοπους της χώρας μας, από τους πλέον σημαντικούς υγροτόπους,  έως μικρούς παράκτιους νησιωτικούς υγρότοπους, ορεινές λίμνες, ακόμη και τεχνητούς ταμιευτήρες.

Ο Harry Belafonte τραγουδάει καθώς φορτώνονται οι δέσμες με τις μπανάνες στα πλοία.  Είναι τραγούδι, σε στυλ Καλύψο. Βασίζεται σε λαϊκό τοπικό τραγούδι της Τζαμάικα με τίτλο «Ξημερώνει» (Day dah light). Το τραγούδι διηγείται την ιστορία των σκλάβων που μέρα νύχτα φόρτωναν μπανάνες στα καράβια. (Come missa tallyman and tally me banana…)

Jamaican-Postage-Stamp.jpg