Μια πλατφόρμα για την βαθιά οικολογία

Παραθέτουμε εδώ ένα βασικό κείμενο για την Βαθιά Οικολογία γραμμένο από τον Arne Naess.

Το ρεύμα της Βαθιάς Οικολογίας είναι βαθιά παρεξηγημένο. Δέχτηκε μια μεγάλη κριτική από το ρεύμα της Κοινωνικής Οικολογίας και κατηγορήθηκε από εκπροσώπους του για ροπή προς «ησυχαστική εγκατάλειψη» και απανθρωπία.  Στην πραγματικότητα η Βαθιά Οικολογία δεν αναζητά μια συνολική θεώρηση αλλά είναι ένα ρεύμα που δέχεται οποιαδήποτε μη εσχατολογική  φιλοσοφική, μυστικιστική ή θεολογική θεώρηση του κόσμου που συμπλέει σε ένα κίνημα για την διατήρηση του εναπομείναντος πλούτου και ποικιλίας ζωής στην γη. Και ακριβώς γι αυτό μιλούσαν για μια πλατφόρμα του κινήματος και όχι για σύστημα σκέψης καθώς είναι βασική αρχή του η αποδοχή του φιλοσοφικού και πολιτισμικού πλουραλισμού.

Στον διάλογο που είχε αναπτυχθεί την δεκαετία του ’90 οι περισσότεροι τάσσονταν με τον Μάρεϊ Μπούκτσιν, επηρεαζόμενοι από τον τίτλο του ρεύματος της «Κοινωνικής Οικολογίας», χωρίς να εμβαθύνουν στο υπόβαθρο της σκέψης του και παραβλέποντας ότι με τον Διαλεκτικό Νατουραλισμό του στην πραγματικότητα συνέχιζε την τελεολογική σκέψη.  Ο Μάρεϊ Μπούκτσιν έδινε μάλιστα έναν επικίνδυνο ρόλο στον άνθρωπο, τον ρόλο του επόπτη – οικονόμου της εξέλιξης και έφτανε στο σημείο να γράφει στο «Οικολογία και ελευθερία» ότι «μπορούμε να δημιουργήσουμε κήπους γονιμότερους από τον ίδιο τον παράδεισο».

Μόνο και μόνο το άκουσμα της έννοιας Βαθιά Οικολογία αρκεί σε κάποιους για να σηκωθούν οι τρίχες της κεφαλής τους και αισθάνονται αναγκασμένοι να διαχωρίσουν την θέση τους από το «μίασμα». Προς τιμή του ο Τάκης Φωτόπουλος που τάσσεται με την Κοινωνική Οικολογία, είχε δημοσιεύσει, στο δεύτερο τεύχος του περιοδικού «Κοινωνία και φύση», το κείμενο του Naess.

Δυστυχώς, μετά από αυτήν την παλιά συζήτηση που έσβησε, αναδύθηκε μόνο ένας «περιβαλλοντισμός» απολύτως συμβατός με τον πράσινο καπιταλισμό. Όσο για την υστερική φιλοζωία και τις new age καταστάσεις, αυτές αφθονούν πολύ περισσότερο σήμερα.

Μια πλατφόρμα για την βαθιά οικολογία

Κείμενο παρμένο από το: Arne Naess 1988. Deep Ecology and Ultimate Premises. The ecologist, vol 18 no 4/5. Ελληνική μετάφραση από το περιοδικό Κοινωνία και φύση 1992. Τεύχος 2διορθωμένη από τον Δ. Μπούσμπουρα. 

  1. Η άνθιση της ανθρώπινης και μη-ανθρώπινης ζωής στην γη έχει εγγενή αξία. Η αξία του μη-ανθρώπινου κόσμου είναι ανεξάρτητη από την χρησιμότητά του σε σχέση με τους ανθρώπινους σκοπούς.
  1. Ο πλούτος και η ποικιλία των μορφών ζωής αποτελούν επίσης αξίες καθ’ εαυτές και συνεισφέρουν στην άνθιση της ανθρώπινης και μη-ανθρώπινης ζωής στην γη.
  1. Οι άνθρωποι δεν έχουν δικαίωμα να μειώσουν αυτόν τον πλούτο και αυτή την ποικιλία, εκτός εάν πρόκειται για την ικανοποίηση ζωτικών αναγκών.
  1. Η άνθιση της ανθρώπινης ζωής και της κουλτούρας είναι συμβατή με τη σημαντική μείωση του ανθρώπινου πληθυσμού. Η άνθιση της μη-ανθρώπινης ζωής προϋποθέτει αυτήν την μείωση.
  1. Η σύγχρονη ανάμιξη του ανθρώπου στον μη-ανθρώπινο κόσμο είναι υπερβολική και η κατάσταση χειροτερεύει ταχέως.
  1. Θα πρέπει επομένως να αλλάξουν οι πολιτικές. Οι αλλαγές στην πολιτική επηρεάζουν βασικές οικονομικές, τεχνολογικές και ιδεολογικές δομές με αποτέλεσμα μια πολύ διαφορετική κατάσταση πραγμάτων από την παρούσα.
  1. Η ιδεολογική αλλαγή, συνίσταται κυρίως στη δυνατότητα εκτίμησης της ποιότητας ζωής (διαβίωση σε καταστάσεις εγγενούς αξίας) αντί για τη συνεχή προσπάθεια αύξησης του επιπέδου ζωής. Θα υπάρξει βαθιά επίγνωση της διαφοράς μεταξύ «μεγάλου» και «σπουδαίου» (big and great).
  1. Εκείνοι που συμφωνούν στα παραπάνω σημεία έχουν την υποχρέωση, άμεσα ή έμμεσα, να συμμετάσχουν στην προσπάθεια για να υλοποιηθούν οι αναγκαίες αλλαγές.

Φωτογραφία κορυφής: Ο φιλόσοφος Arne Naess