Κάβο Σίδερο: ο περιβαλλοντικός ενδοτισμός του ΣΥΡΙΖΑ

Οι εκπομπές του Μίμη Ανδρουλάκη στον ραδιοφωνικό σταθμό Flash του Μπόμπολα πριν 15 χρόνια είχαν μεγάλη ακροαματικότητα. Τότε, κάθε Παρασκευή, αν θυμάμαι καλά, τις ακούγαμε με μεγάλο ενδιαφέρον. Αναμιγνύοντας πολλά διαφορετικά μεταξύ τους θέματα, ένας αριστερός που έκλεινε προς το νεοφιλελευθερισμό έβαζε μια νέα οπτική για την οικονομία και την πολιτική. Είχε τεράστια απήχηση γιατί ήταν μια νέα άποψη παράλληλη με την εκσυχρονιστική ρητορία του Σημίτη. Μέχρι που μια μέρα ο Μίμης μίλησε για το περιβάλλον. Συζητώντας το μετά με τον φίλο Γ.Τ., δραστήριο σε περιβαλλοντική οργάνωση, αναρωτηθήκαμε «τι βλακείες είναι αυτές που λέει ο Ανδρουλάκης…».  Σκεφτήκαμε τότε ότι παρόμοια μπορεί να ήταν τα πράγματα που μας εντυπωσίαζαν σε τομείς που ήταν σε εμάς  σχετικά άγνωστοι, όπως η οικονομία.

Το ποτήρι ξεχείλισε όταν ακούσαμε τον Μίμη να υποστηρίζει με πάθος την τουριστική επένδυση και το γκολφ στο Κάβο Σίδερο από του Άγγλους και να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι καθυστερεί. Ο Μίμης ήξερε πολύ καλά τις αντιδράσεις των κατοίκων, περιβαλλοντικών οργανώσεων και αρχαιολόγων. Ζητούσε λοιπόν κάτι σαν φαστ τρακ. Αυτό που επιβλήθηκε αργότερα επί μνημονίου για τις μεγάλες επενδύσεις[1]. Αυτό που προσπαθεί να εφαρμόσει παντού σήμερα ο Μάρδας για την προσέλκυση ξένων επενδυτών και έχει υιοθετηθεί ως η λύση από τους περισσότερους πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες. Ενδιαφέρον θέμα, αλλά αν προσέξει κανείς όταν αναλύουν το ζήτημα, το πρόβλημα στην έλλειψη επενδύσεων, εκτός από τα εργασιακά, είναι η περιβαλλοντική νομοθεσία.

Αυτή είναι η πορεία της πλειοψηφίας των αριστερών προσωπικοτήτων στην χώρα μας , που χωρίς να κάνουν κανέναν απολογισμό μετά το ’89, κύλησαν προς την σοσιαλδημοκρατία και μετά μαζί της στον νεοφιλελευθερισμό. Τα πάντα για τις επενδύσεις. Το περιβάλλον άλλωστε είχε χρησιμοποιηθεί μόνο ως άλλοθι και σήμερα αναρωτιούνται σαν τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη «γιατί να προστατεύουμε τα φρύγανα;». Το κύριο γι αυτούς είναι να αυξάνεται η παραγωγή και η απόδοση.

Σήμερα η Οργάνωση Μελών ΣΥΡΙΖΑ Σητείας στηρίζει την επένδυση προσθέτοντας ότι «δεν πρέπει η επένδυση να αλλοιώσει τον χαρακτήρα αυτής της μεγάλης και ιδιαίτερου φυσικού κάλλους περιοχής με την εφαρμογή ιδιωτικής χωροταξίας». Σε τι διαφέρει αυτό από τα λεγόμενα των επενδυτών, των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και χωροταξικών σχεδίων, που τα λένε καλά στο γενικό πλαίσιο, αλλά επί του συγκεκριμένου πάσχουν σοβαρά; Πως μπορούν να χωρέσουν δυο καρπούζια σε μια μασχάλη; Μπορεί να προβλέπουν μονάδα αφαλάτωσης για να ποτίζουν το γκαζόν στο γκολφ που θα δημιουργήσουν στην άνυδρη περιοχή, καθώς το φοινικόδασος Βάϊ κινδυνεύει από έλλειψη νερού αλλά όλη, η γύρω από αυτό, ανεπηρέαστη περιοχή θα αλλάξει. Πως μπορεί να διατηρηθεί η χλωρίδα όταν θα αλλάξουν χαρακτήρα τεράστιες εκτάσεις; Που θα στέκονται τα πουλιά μετά την διάσχιση της Σαχάρας και της θάλασσας στο μεταναστευτικό τους ταξίδι; Πως θα είναι μια περιοχή NATURA (και μάλιστα και με τις δύο κατηγορίες[2]) μετά από τόσο μεγάλες αλλαγές σε έκταση 26.000 στρεμμάτων;  Πως θα μοιάζει το τοπίο που έχει χαρακτηριστεί γεωπάρκο της UNESCO και «κάψουλα χρόνου» από το Παγκόσμιο Αρχαιολογικό Κογκρέσο και τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, λόγω της μοναδικής διατήρησής του;

Τα είχαμε δει αυτά ήδη από το 1996 όταν στην πρώτη μελέτη για την NATURA με συντονιστή τον αείμνηστο Κώστα Πενταράκη, πιθανά δολοφονημένο και πάντως σίγουρα διωκόμενο για την φιλοπεριβαλλοντική του δράση, καθώς αντιδρούσε σθεναρά ως δασολόγος, στην επένδυση για τα αιολικά στο Λασίθι. Είχαμε χαρτογραφήσει το φυσικό περιβάλλον της περιοχής και ήταν πρόδηλο ότι δεν μπορεί να σταθεί μια τέτοια επένδυση σε τόσο σημαντική περιοχή. Στο ίδιο συμπέρασμα είχαν καταλήξει και οι καθηγητές Oliver Rackham και Jennifer Moody, συγγραφείς του πολύ σημαντικού βιβλίου “Η Δημιουργία του Κρητικού Τοπίου”, που προσπάθησαν να αντιδράσουν στην καταστροφή, απευθυνόμενοι στην διεθνή επιστημονική κοινότητα, στην κυβέρνηση και στην εκκλησία.

Μας είχε κάνει εντύπωση το πάθος του μοναδικού «καλόγηρου – επιχειρηματία» της μονής Τοπλού που ήθελε να δώσει την περιοχή στους άγγλους για 99 χρόνια. Μετά μπήκαν στον χορό και άλλοι και αυτό που φαινόταν παραλήρημα κάποιου έγινε η μεγάλη ιδέα της ανάπτυξης. Υπήρχαν από την αρχή αντιδράσεις από την Οικολογική Ομάδα Σητείας και τους κατοίκους, αλλά μετά από αλλεπάλληλες «περιβαλλοντικές» και χωροταξικές μελέτες έφτασε να υπογραφεί η επένδυση από τον ΣΥΡΙΖΑ (Σταθάκης, Μπαλτάς, Σκουρλέτης, Τσιρώνης) τον Μάρτιο[3].

Αντί να απαντηθούν τα ουσιαστικά ερωτήματα, οι υποστηριχτές της επένδυσης καταφεύγουν σε γενικότητες περί βιώσιμης ανάπτυξης και σε ύβρεις εναντίον των μηχανικών, των αρχαιολόγων, των περιβαλλοντικών οργανώσεων και των 140 κατοίκων που κατέθεσαν προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) εναντίον του Προεδρικού Διατάγματος που δίνει το πράσινο φως στην επένδυση.  Οι προσφεύγοντες δικαίως αναρωτιούνται γιατί δεν υπάρχει σχέδιο διαχείρισης για την NATURA, τόσα χρόνια μετά την κήρυξή της.

Το φαστ τρακ όμως έφτασε και στο ΣτΕ. Για πρώτη φορά η εκδίκαση θα γίνει  53 μόλις μέρες μετά την κατάθεση της προσφυγής. Και προφανώς δεν είναι αυτό το πρόβλημα, αφού όλοι ευχόμαστε να προχωράει γρήγορα η δικαιοσύνη. Το πρόβλημα είναι ότι όλη η ελληνική κοινωνία έχει εμποτιστεί με την λογική του φαστ τρακ και της παραχώρησης της γης χωρίς να νοιάζεται για την μη αντιστρεπτή αλλαγή που επέρχεται. Η λογική που ενστερνίστηκε ο Μίμης έχει φτάσει παντού. Σήμερα σαρώνοντας το περιβάλλον για την μονοκαλλιέργεια του τουρισμού, σύντομα και στα εργασιακά.

Δημήτρης Γ. Μπούσμπουρας

Δημοσιεύτηκε στην Ρήξη φ. 124, Ιούλιος 2017

Φωτογραφία κορυφής: Αμμοσφυριχτής περιπαλανώμενος σε πρόσφατα εγκατεστημένη χαμηλή χλόη για δημιουργία γκολφ.

[1] Δημήτρης Μπούσμπουρας 2012: Φαστ τρακ = Περιβαλλοντικό κραχ. Ρήξη τα 88. http://ardin-rixi.gr/archives/8615

[2] Ειδική ζώνη Διατήρησης και Ζώνη Ειδικής Προστασίας

[3] ΦΕΚ 38 ΑΑΠ/11-3-2016